ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

στην προφορική επικοινωνία : α) πομπός και δέκτης βρίσκονται συνήθως στον ίδιο χώρο και υπάρχει δυνατότητα αλληλόδρασης, και β) το μήνυμα παράγεται αυθόρμητα από τον πομπό και την ίδια χρονική στιγμή συλλαμβάνεται από το δέκτη. Για αυτούς τους λόγους ο προφορικός λόγος είναι αυθόρμητος, απροσχεδίαστος και λιγότερο επιμελημένος. Τα χαρακτηριστικά αυτά του προφορικού λόγου, δε συνιστούν ωστόσο εμπόδιο για την επικοινωνία πομπού -δεκτή, γιατί ο δέκτης ακούει και βλέπει τον πομπό, ο οποίος με τη χρήση των παραγλωσσικών και εξωγλωσσικών στοιχείων καθιστά σαφέστερο το λόγο του, και επιπλέον έχει τη δυνατότητα, αν δεν καταλάβει κάτι, να ζητήσει διευκρινίσεις

Αντίθετα στη γραπτή επικοινωνία : α) πομπός και δέκτης δε βρίσκονται συνήθως στον ίδιο χώρο, και έτσι δεν υπάρχει συνήθως δυνατότητα άμεσης αλληλόδρασης. Επομένως ο πομπός πρέπει να προβλέψει τις αντιδράσεις του δέκτη και να επιμεληθεί το λόγο του, β) μεσολαβεί κάποιο χρονικό διάστημα ανάμεσα στη στιγμή που εκπέμπεται το μήνυμα και στη στιγμή που συλλαμβάνεται. Γι' αυτούς τους λόγους ο γραπτός λόγος είναι προσχεδιασμένος και επομένως πιο επιμελημένος.

ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ

Γραπτός λόγος

1.    Περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία υποτακτικών συνδέσμων και συνδετών (πάντως, βέβαια, φυσικά, επίσης, λοιπόν, συνεπώς κλπ.)

2.    περιλαμβάνει μετακειμενικούς δείκτες, δηλαδή λέξεις που δείχνουν τα μέρη της οργάνωσης του κειμένου, όπως οι όροι μιας απαρίθμησης (πρώτο, δεύτερο, τρίτο...)

3.    προτιμά ονοματικές φράσεις, όπου αφθονούν οι προσδιοριστικοί όροι: της προϊσταμένης αρχής, που δεν είναι πάντα πολύ ανοιχτόμυαλη

4.    αρέσκεται στην παθητική σύνταξη

5.    αρέσκεται στην πρόταξη και την εστίαση σε συστατικά του κατηγορήματος

6.    επιλέγει κανονικά την προτασιακή δομή υποκείμενο-κατηγόρημα

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ

™ Γενικά γνωρίσματα προφορικού λόγου:

1. ™ Αυθόρμητος
2.  ™ Ικανοποιεί τρέχουσες ανάγκες της καθημερινότητας 
3. ™ "δεν φοράει τα καλά του"
4. Περιβάλλον οικειότητας των συνομιλητών
5. Σε αντίθεση με το γραπτό λόγο, που χρησιμοποιείται στην επίσημη επικοινωνία και είναι πιο επιμελημένος 
6. Δεν είναι ο ένας καλύτερος από τον άλλο, απλά διαφορετικός
7. τα παραγλωσσικά στοιχεία (επιτονισμός, παύσεις, προφορά, χροιά, ένταση φωνής κτλ.), 
8. καθώς και τα εξωγλωσσικά (χειρονομίες, βλέμμα, έκφραση προσώπου κτλ.), έχουν ιδιαίτερη σημασία στον προφορικό λόγο.  
9. Περιλαμβάνει πολλές συντακτικά ατελείς προτάσεις ή ακολουθίες ανολοκλήρωτων φράσεων: κυρία Μ., θα 'θελα/ εεσείς τη γνώμη σας 
10.  χρησιμοποιεί ευρύτατα την παράταξη και την ασύνδετη συμπαράθεση προτάσεων 
11. βρίθει από επαναλήψεις συντακτικών δομών: Ντάξει, όχι καταλαβαίνω ε καταλαβαίνω και τη συγκίνησή σας, γιατί ειν' ένα βιβλίο συ- συγκινητική
12.   προτιμά την ενεργητική σύνταξη και αποφεύγει την παθητική 
13. προτιμά πολλές φορές την προτασιακή δομή θέμα-σχόλιο (θέμα μιας πρότασης είναι το αντικείμενο του ενδιαφέροντός της και το σημείο εκκίνησής της σε αντιδιαστολή προς το σχόλιο, που είναι το συστατικό της πρότασης που "λέει κάτι" για το "θέμα") και όχι τη δομή υποκείμενο-κατηγόρημα: η καρέκλα/ να την βάλεις στη θέση της (αντί την καρέκλα να την βάλεις στη θέση της ή να βάλεις την καρέκλα στη θέση της 
14. περιλαμβάνει πολλές επανεκκινήσεις, που βελτιώνουν προηγούμενες διατυπώσεις: Την/ δε/ την/ τα τέλη του '50 και τ- τα '60 είναι είναι μια εποχή που δεν τη γνωρίζετε καθόλου 
15. χαρακτηρίζεται από αφθονία λέξεων ασαφούς σημασίας (γενικευτικών όρων): πράγμα, μέρος, κάποια, κάτι, διάφορα, πολύ κ.α. 
16. είναι διάσπαρτος από "πραγματολογικά μόρια": λίγο, λιγάκι, έτσι, ας πούμε, που λένε, ξέρω 'γω, νομίζω, εε, αα κ.ά.